Postępowanie z pszczołami
Rozwój pszczół
Budowa gniazda pszczelego
Organizacja pracy pszczelej
Okres pożytku głównego

 

Mieszkanie pszczele nazywamy ulem, ul zaś wraz z gniazdem pszczelim – pniem. Gospodarstwo pasieczne składa się z pni oraz sprzętu pasiecznego.

Wyróżniamy następujące rodzaje uli:

  1. Ule dostępne z boku

Pierwotnie pszczoły gnieździły się w wypróchniałych dziuplach drzew, później ludzie wydłubywali w rosnących drzewach, głównie iglastych, zagłębienia zamykane deszczółkami i w nich osadzano pszczoły; takie mieszkania pszczół nazywamy barciami. Zazwyczaj zagłębienia na barcie robiono wyżej nad ziemią, aby utrudnić kradzież miodu przez ludzi i niedźwiedzie.

Prawo robienia barci zwykle dzierżawił bartnik od właściciela puszczy czy boru; prawo to opłaca mu miodem i woskiem. Stare kroniki podają, iż bardzo często opłata z barci była jeżeli nie jedynym, to głównym dochodem właściciela puszczy. Taki sposób gospodarki pasiecznej przetrwał długie wieki, tak u nas jak i w krajach sąsiednich.

Wycinanie borów zmusiło bartników do ścinania takich barci i przenoszenia ich bardziej osiedli ludzkich. Barć wycięta z drzewa i postawiona pionowo – to ul kłoda – stojak; ustawiona poziomo to kłoda – leżak. Później dłubano w ściętych pniach drzewnych zagłębienia, początkowo okrągłe, później prostokątne. Taka kłoda o zagłębieniu prostym dała początek późniejszym ulom dostępnym z boku, jak ule Ciesielskiego, Czyńki i dużej ilości systemów używanych w Niemczech. Dla ułatwienia wyrobu takich uli zbijano je później z grubych bali, zamykane zaś były deską tworząc jakby szafę.

W roku 1838 Jan Dzierżoń ze Śląska zastosował do swoich uli skrzynkowych, otwieranych z boku tzw. snozy, tj. listewki o szerokości 25 mm, które wysuwały się w wyżłobione w bocznych ściankach ula specjalne rowki. Do snozów zaopatrzone w paski woszczyny, pszczoły przyrabiały plastry, które można było wyjąc z ula kolejno, po oderżnięciu ich nożem od bocznych ścian.

W ulu tym w jednym boku węższym znajdował się zatwór do zamykania wnętrza. Szerokość ula wewnątrz wynosiła około 25 cm, głębokość zależała od ilości plastrów; przeważnie budowano ule na 12 plastrów.

Snozów w ulach Dzierżonia mieściło się kilka kondygnacji, zwykle 3 – 4, a to dla tego, żeby łatwiej było manipulować niskimi plastrami; gniazdo w tym ulu można było już rozebrać, wyjmując snozy z przyrobionymi plastrami i złożyć z powrotem nie niszcząc komórek pszczelich. Jedne ule, budowane na kilka kondygnacji, były mniej głębokie, lecz za to wysokie i nazywały się „dzierżony – stojaki” inne zaś były budowane najwyżej na wysokość dwóch kondygnacji, ale za to głębsze bo na 16 – 20 plastrów z jednej kondygnacji, nazywane były „dzierżonami – leżakami”, zaopatrzonymi w dwa zatwory, a więc ul otwierano z obu stron.

Ule Dzierżonia bardzo szybko rozpowszechniły się niemal po całej Europie, a obecnie można je spotkać w skansenach.

Ul wielkopolski – jego wnętrze podzielone zostało na dwie części: dolną (gniazdo) nazywane „miodnią”, dolna część ula od górnej była oddzielona powłoką środkową zaopatrzoną w kratę odgrodową celem utrudnienia matce przejścia do magazynu miodnego. Wymiar ramek jednakowych w oby przedziałach wynosi: wysokość 25 cm, długość 35 cm.

  1. Ule poziome

Ul warszawski – posiada ramki wyjmowane z góry lecz składa się tylko z jednej części, w bocznej zaś ścianie jest zaopatrzony w drzwiczki. Wymiary ramek: wysokość 25 cm, długość 35 cm, szerokość 2,5 cm. Ul ten zaopatrzony jest w kratówkę prowadzoną w ramkę ściśle wchodzącą do wnętrza ula, służy ona do ograniczenia matki w czerwieniu.

Do uli poziomych zaliczamy także:

  • ul książkowy Hubera;

  • ul księdza Dolinowskiego;

  • ul Lewickiego.

  1. Ule nadstawkowe

Zbytnia różnorodność w rodzajach uli w naszych pasiekach nie jest wskazana, utrudnia to planową gospodarkę pasieczną. Im mniej systemów uli, tym łatwiej dostosować się do sprzętu pasiecznego, niezbędnego w produkcji miodu. Dlatego aby zapobiec dalszemu wprowadzeniu do naszych pasiek coraz to innych wymiarów ramek, pszczelarze postanowili zalecać tylko kilka rodzaji uli. Odpowiednie rozmiary uli i ramek usprawniają pracę w pasiece. Przy budowie ula należy mieć na uwadze stosowanie konstrukcji prostej, co ułatwia transport i docieplenie ula porą zimową.

Wykonanie uli różnych systemów jest podobny, jedynie wymiary poszczególnych elementów będą różnić się między sobą. Ramka jest elementem charakterystycznym, natomiast rozwiązania konstrukcyjne samego ula mogą być różne. Jedne ule mogą mieć ściany grube, inne cienkie, jedne mają dna stałe inne ruchome itp.

 

Ważną czynnością w pracy pszczelarza jest podkarmianie i dokarmianie pszczół. Poszerz swoją wiedzę na ten temat czytając kolejny artykuł.